Co to jest neuropsychologia?
Neuropsychologia jest dziedziną psychologii, która zajmuje się związkiem pomiędzy funkcjonowaniem mózgu, a zachowaniem człowieka. Wiele chorób, w trakcie których obserwuje się zmienione zachowanie i funkcjonowanie poznawcze ¹ pacjentów ma swoje podłoże w zmienionym funkcjonowaniu mózgu.
Może to być zmiana na poziomie strukturalnym, tak dzieje się np. w chorobie Alzheimera, gdzie dochodzi do zaników komórek mózgowych (czyli neuronów)
w określonych obszarach mózgu. Może to być również zmiana na poziomie funkcjonalnym, gdzie zaburzeniu ulega stężenie substancji chemicznych biorących udział w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu (czyli tzw. neuroprzekaźników), tak dzieje się np. w czasie depresji. W przypadku stwierdzenia jakiejś formy nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu lekarz neurolog, po przeprowadzeniu badania neurologicznego i zastosowaniu leczenia, kieruje pacjenta na badanie neuropsychologiczne. Badanie takie pozwala stwierdzić, czy u pacjenta doszło to zaburzenia funkcjonowania poznawczego, a jeśli tak, to w jakim zakresie
i z jakim nasileniem.
Neuropsychologia jest dziedziną psychologii, która zajmuje się związkiem pomiędzy funkcjonowaniem mózgu, a zachowaniem człowieka. Wiele chorób, w trakcie których obserwuje się zmienione zachowanie i funkcjonowanie poznawcze ¹ pacjentów ma swoje podłoże w zmienionym funkcjonowaniu mózgu.
Może to być zmiana na poziomie strukturalnym, tak dzieje się np. w chorobie Alzheimera, gdzie dochodzi do zaników komórek mózgowych (czyli neuronów)
w określonych obszarach mózgu. Może to być również zmiana na poziomie funkcjonalnym, gdzie zaburzeniu ulega stężenie substancji chemicznych biorących udział w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu (czyli tzw. neuroprzekaźników), tak dzieje się np. w czasie depresji. W przypadku stwierdzenia jakiejś formy nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu lekarz neurolog, po przeprowadzeniu badania neurologicznego i zastosowaniu leczenia, kieruje pacjenta na badanie neuropsychologiczne. Badanie takie pozwala stwierdzić, czy u pacjenta doszło to zaburzenia funkcjonowania poznawczego, a jeśli tak, to w jakim zakresie
i z jakim nasileniem.
Kto powinien się badać?
Badaniem neuropsychologicznym powinny być objęte dwie grupy pacjentów.
Pierwsza obejmuje osoby, o których już wiadomo, że nastąpiło uszkodzenie mózgu lub miało miejsce zdarzenie, które mogło do niego doprowadzić. Do tej grupy należą osoby po przebytych udarach, urazach czaszkowo-mózgowych, ze stwierdzonymi guzami mózgu oraz po operacjach ich usunięcia, osoby chorujące na choroby neurodegeneracyjne już zdiagnozowane (np. choroba Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane i in.). Należą tu również pacjenci po nagłym zatrzymaniu krążenia, zatruciu tlenkiem węgla lub inną trującą substancją oraz po operacjach kardiologicznych z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego. Badanie neuropsychologiczne przeprowadzane u tych pacjentów pozwala określić czy nastąpiło pogorszenie funkcji poznawczych, jaki jest jego mechanizm,
jak głębokie są deficyty i jak powinna być prowadzona terapia.
Do drugiej grupy pacjentów, kierowanych na badanie neuropsychologiczne należą osoby, które obserwują u siebie, lub ich bliscy obserwują pogorszenie
w codziennym funkcjonowaniu. Te zmiany mogą być różnego rodzaju i dotyczą np. częstszego zapominania codziennych spraw i informacji, gubieniu przedmiotów lub gubieniu drogi, trudności w skupianiu uwagi i śledzeniu wątku w rozmowie lub w filmie, trudności w znalezieniu nazwy przedmiotu.
Wskazaniem do badania może być również stopniowa utrata zainteresowań i wycofywanie się z codziennych aktywności. Takie objawy mogą sugerować
istnienie jakiejś choroby neurodegeneracyjnej i dlatego wymagają dokładnej diagnostyki.
Badaniem neuropsychologicznym powinny być objęte dwie grupy pacjentów.
Pierwsza obejmuje osoby, o których już wiadomo, że nastąpiło uszkodzenie mózgu lub miało miejsce zdarzenie, które mogło do niego doprowadzić. Do tej grupy należą osoby po przebytych udarach, urazach czaszkowo-mózgowych, ze stwierdzonymi guzami mózgu oraz po operacjach ich usunięcia, osoby chorujące na choroby neurodegeneracyjne już zdiagnozowane (np. choroba Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane i in.). Należą tu również pacjenci po nagłym zatrzymaniu krążenia, zatruciu tlenkiem węgla lub inną trującą substancją oraz po operacjach kardiologicznych z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego. Badanie neuropsychologiczne przeprowadzane u tych pacjentów pozwala określić czy nastąpiło pogorszenie funkcji poznawczych, jaki jest jego mechanizm,
jak głębokie są deficyty i jak powinna być prowadzona terapia.
Do drugiej grupy pacjentów, kierowanych na badanie neuropsychologiczne należą osoby, które obserwują u siebie, lub ich bliscy obserwują pogorszenie
w codziennym funkcjonowaniu. Te zmiany mogą być różnego rodzaju i dotyczą np. częstszego zapominania codziennych spraw i informacji, gubieniu przedmiotów lub gubieniu drogi, trudności w skupianiu uwagi i śledzeniu wątku w rozmowie lub w filmie, trudności w znalezieniu nazwy przedmiotu.
Wskazaniem do badania może być również stopniowa utrata zainteresowań i wycofywanie się z codziennych aktywności. Takie objawy mogą sugerować
istnienie jakiejś choroby neurodegeneracyjnej i dlatego wymagają dokładnej diagnostyki.
Po co się badać?
Korzyścią z przeprowadzonego badania neuropsychologicznego jest możliwość dokładnego zdiagnozowania istniejącego procesu chorobowego, zrozumienie przez chorego przyczyn jego trudności i rozpoczęcie terapii neuropsychologicznej. Terapia taka, prowadzona przez psychologa daje szansę na powrót do lepszego funkcjonowania poznawczego po chorobie. Obecnie zmienia się również podejście do kwestii prowadzenia terapii u osób chorych na nieuleczalne, postępujące choroby. Przyjęto, że terapia neuropsychologiczna stosowana u takich chorych również przynosi korzystne efekty.
Korzyścią z przeprowadzonego badania neuropsychologicznego jest możliwość dokładnego zdiagnozowania istniejącego procesu chorobowego, zrozumienie przez chorego przyczyn jego trudności i rozpoczęcie terapii neuropsychologicznej. Terapia taka, prowadzona przez psychologa daje szansę na powrót do lepszego funkcjonowania poznawczego po chorobie. Obecnie zmienia się również podejście do kwestii prowadzenia terapii u osób chorych na nieuleczalne, postępujące choroby. Przyjęto, że terapia neuropsychologiczna stosowana u takich chorych również przynosi korzystne efekty.
1 Funkcjonowanie poznawcze to termin określający te zdolności umysłowe człowieka, które są niezbędne do codziennego odbierania i przetwarzania bodźców napływających ze środowiska,
czyli: spostrzeganie zmysłowe, uwagę, pamięć, mowę, myślenie.
czyli: spostrzeganie zmysłowe, uwagę, pamięć, mowę, myślenie.